Cẩm nang thủy sản

Nuôi tôm cho ăn gì? Các loại thức ăn sử dụng cho tôm phổ biến nhất

Nuôi tôm nước lợ hay nước ngọt đều đòi hỏi người nuôi phải nắm vững kỹ thuật chăm sóc, trong đó yếu tố dinh dưỡng đóng vai trò quyết định đến hơn 60% sự thành bại của vụ nuôi. Câu hỏi nuôi tôm cho ăn gì để tôm lớn nhanh, Đề kháng khỏe và hạn chế tối đa dịch bệnh luôn là bài toán khiến nhiều bà con đau đầu. Thức ăn không chỉ đơn thuần là nguồn cấp năng lượng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng môi trường nước và hệ vi sinh trong ao nuôi. Bài viết này từ Nông nghiệp Ecotech sẽ cung cấp cho bà con một cẩm nang toàn diện về các loại thức ăn cho tôm, nguyên tắc cho ăn khoa học và cách tối ưu hóa chi phí thức ăn để đạt năng suất vượt trội trong mùa vụ này.

Các loại thức ăn phổ biến trong nuôi tôm hiện nay

Trong suốt chu kỳ sống từ giai đoạn ấu trùng cho đến khi thu hoạch, nhu cầu dinh dưỡng của tôm thay đổi liên tục. Việc xác định nuôi tôm cho ăn gì phụ thuộc rất lớn vào từng giai đoạn phát triển cụ thể của tôm nuôi nhằm tối ưu hóa tốc độ tăng trưởng.

Hiện nay, nguồn thức ăn cho tôm được chia thành ba nhóm chính bao gồm thức ăn tự nhiên, thức ăn tự chế và thức ăn công nghiệp viên hoàn chỉnh. Mỗi nhóm thức ăn đều có những ưu điểm và vai trò chiến lược riêng biệt trong quy trình quản lý ao nuôi của bà con.

Thức ăn tự nhiên và sinh vật phù du trong ao

Thức ăn tự nhiên bao gồm các loài tảo biển, tảo lục, động vật phù du, động vật đáy như luân trùng, Copepod, Artemia và các quần thể giun nhiều tơ. Đây là nguồn dinh dưỡng cực kỳ quan trọng cho tôm trong giai đoạn đầu khi mới thả giống vào ao nuôi.

Nguồn thức ăn này giàu protein tự nhiên, các acid amin thiết yếu và các acid béo không no giúp tôm dễ hấp thu, tăng cường hệ miễn dịch tự nhiên. Để duy trì lượng thức ăn này, Nông nghiệp Ecotech khuyến khích bà con nên gây màu nước kỹ lưỡng bằng các chế phẩm sinh học trước khi thả tôm.

nuôi tôm cho ăn gì

Việc quản lý tảo và sinh vật phù du tốt không chỉ cung cấp thức ăn giá rẻ chất lượng cao mà còn giúp ổn định các chỉ số môi trường nước như pH, độ kiềm và oxy hòa tan trong ao.

Thức ăn công nghiệp dạng viên hoàn chỉnh

Thức ăn công nghiệp hiện là nguồn dinh dưỡng chủ lực trong các mô hình nuôi tôm thâm canh và siêu thâm canh hiện nay nhờ tính tiện lợi và hàm lượng dinh dưỡng cân đối.

Các dạng thức ăn viên được thiết kế với nhiều kích cỡ khác nhau phù hợp với cỡ miệng của tôm từ giai đoạn Postlarvae cho đến tôm trưởng thành. Thành phần của chúng được tính toán kỹ lưỡng về tỷ lệ đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất giúp tôm phát triển đồng đều.

* Thức ăn dạng bột mịn: Dành cho tôm mới thả trong vài tuần đầu tiên.
* Thức ăn dạng mảnh hoặc viên cực nhỏ: Giúp tôm dễ bắt mồi khi chuyển sang giai đoạn lột xác tăng kích thước.
* Thức ăn viên nổi hoặc chìm chậm: Giúp tôm dễ tiếp cận dưới đáy ao, hạn chế tình trạng thức ăn bị rã nhanh gây ô nhiễm nước.

Thức ăn tự chế từ nguồn nguyên liệu địa phương

Thức ăn tự chế thường được áp dụng ở các mô hình nuôi tôm quảng canh hoặc quảng canh cải tiến nhằm mục đích tận dụng nguồn phế phụ phẩm nông nghiệp sẵn có tại địa phương.

Bà con có thể phối trộn các nguyên liệu như cá tạp, cám gạo, bột bắp, bột đậu nành sau đó đem xay nhuyễn và ép viên để cho tôm ăn. Phương pháp này giúp giảm chi phí đầu vào rõ rệt cho các hộ nuôi nhỏ lẻ.

Tuy nhiên, thức ăn tự chế có nhược điểm lớn là độ kết dính kém, dễ tan trong nước gây ô nhiễm và khó kiểm soát được hàm lượng dinh dưỡng chính xác khiến tôm lớn không đều.

Hàm lượng dinh dưỡng thiết yếu khi chọn thức ăn cho tôm

Để biết nuôi tôm cho ăn gì đạt hiệu quả cao nhất, bà con cần đọc kỹ nhãn mác bao bì và hiểu rõ các thành phần dinh dưỡng tối thiểu mà cơ thể tôm cần để duy trì sự sống và tăng trưởng thể trọng.

Tôm là loài động vật giáp xác có hệ tiêu hóa tương đối ngắn và đơn giản, do đó chúng đòi hỏi nguồn thức ăn phải có độ tiêu hóa cao và đậm đặc chất dinh dưỡng hơn so với nhiều loài gia súc, gia cầm.

Nhu cầu protein và acid amin thiết yếu

Protein là thành phần quan trọng nhất trong thức ăn của tôm, chiếm tỷ lệ chi phí cao nhất trong công thức chế biến. Protein cung cấp các acid amin để xây dựng cơ thịt, giúp tôm tăng trưởng chiều dài và trọng lượng.

Đối với tôm thẻ chân trắng, nhu cầu protein tối ưu thường dao động từ 35% đến 40%. Trong khi đó, tôm sú là loài ăn thiên về động vật nên đòi hỏi hàm lượng protein cao hơn, từ 40% đến 45% trong khẩu phần ăn hàng ngày.

nuôi tôm cho ăn gì

Nếu thiếu protein, tôm sẽ chậm lớn, còi cọc, dễ tấn công lẫn nhau khi lột xác. Ngược lại, dư thừa protein sẽ làm tăng lượng khí độc lơ lửng trong ao do tôm bài tiết ra nhiều hợp chất chứa nitơ.

Nhu cầu chất béo và các acid béo dồi dào

Chất béo không chỉ cung cấp năng lượng mật độ cao mà còn là thành phần cấu tạo nên màng tế bào và là dung môi hòa tan các vitamin đặc biệt như Vitamin A, D, E, K.

Các acid béo chuỗi dài không no như EPA và DHA đóng vai trò cực kỳ nghiêm ngặt trong quá trình lột xác và hoàn thiện hệ thống nội tiết của tôm nuôi.

* Nguồn chất béo chất lượng cao thường được chiết xuất từ dầu cá biển sâu hoặc dầu mực.
* Tỷ lệ chất béo tối ưu trong thức ăn viên cho tôm nên duy trì ở mức từ 6% đến 8%.
* Hạn chế sử dụng chất béo bị oxy hóa hoặc ôi khét vì sẽ gây tổn thương nghiêm trọng đến gan tụy của tôm.

Vai trò của vitamin, khoáng chất và chất bổ sung

Khoáng chất có ý nghĩa sống còn đối với quá trình cứng vỏ của tôm sau khi lột xác. Tôm có thể hấp thu một phần khoáng chất từ môi trường nước nhưng bổ sung qua đường thức ăn là giải pháp an toàn và chủ động nhất.

Các loại vitamin như Vitamin C giúp tôm tăng cường sức đề kháng chống lại stress do thời tiết biến động, trong khi các khoáng chất vi lượng như đồng, kẽm, sắt tham gia vào cấu tạo máu và enzyme.

Bên cạnh đó, việc phối trộn thêm các men vi sinh đường ruột và chất bám dính chất lượng cao sẽ giúp hệ tiêu hóa của tôm hấp thu triệt để dinh dưỡng, giảm hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR).

Chế độ và kỹ thuật cho tôm ăn khoa học theo độ tuổi

Biết được nuôi tôm cho ăn gì là chưa đủ, bà con cần phải biết cách cho ăn đúng liều lượng, đúng thời điểm và phù hợp với tập tính sinh học của tôm ở từng độ tuổi khác nhau.

Việc cho ăn vô tội vạ không theo kế hoạch là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến lãng phí kinh tế, làm hư hỏng đáy ao và bùng phát các ổ dịch bệnh nguy hiểm như bệnh hoại tử gan tụy cấp hay bệnh phân trắng.

Quản lý thức ăn trong tháng nuôi đầu tiên

Trong giai đoạn 30 ngày đầu sau khi thả, tôm còn rất nhỏ và phân bố rải rác khắp ao. Thức ăn sử dụng chủ yếu là dạng bột mịn hoặc hạt cỡ nhỏ được rải đều khắp diện tích ao nuôi.

Số lần cho ăn trong giai đoạn này thường từ 4 đến 5 lần mỗi ngày để đảm bảo tôm luôn tiếp cận được thức ăn, do tốc độ chuyển hóa của tôm con diễn ra rất nhanh.

Bà con cần kết hợp kiểm tra độ trong của nước và mật độ tảo để điều chỉnh lượng thức ăn bột, tránh hiện tượng dư thừa làm bạt nước hoặc thiếu hụt khiến tôm bị phân đàn.

Kỹ thuật sử dụng nhúng lội và canh bạt đuôi từ tháng thứ hai

Từ ngày nuôi thứ 31 trở đi, tôm đã có kích thước lớn hơn và bắt đầu ăn thức ăn viên rõ rệt. Đây là thời điểm bắt buộc bà con phải sử dụng sàn ăn (nhá hoặc vó) để quản lý lượng thức ăn.

Việc kiểm tra sàn ăn sau mỗi cữ cho ăn từ 1.5 đến 2 tiếng sẽ giúp bà con biết chính xác tôm ăn mạnh hay yếu, từ đó tăng hoặc giảm lượng thức ăn của cữ tiếp theo một cách hợp lý.

nuôi tôm cho ăn gì

Thời gian cho ăn nên tập trung vào những thời điểm trời mát, hàm lượng oxy hòa tan trong nước cao như sáng sớm và chiều tối, hạn chế cho ăn vào buổi trưa nắng gắt hoặc khi trời mưa lớn.

Bảng hướng dẫn cỡ hạt thức ăn và tần suất cho tôm thẻ chân trắng ăn theo trọng lượng
Trọng lượng tôm (g/con) Giai đoạn nuôi (ngày) Kích cỡ hạt thức ăn (mm) Tần suất cho ăn (lần/ngày) Thời gian kiểm tra nhá (giờ)
Từ 0.05 đến 1.0 1 – 25 Dạng bột / Mảnh nhỏ 4 – 5 Không cần đặt nhá
Từ 1.0 đến 5.0 26 – 50 1.0 – 1.2 4 2.0
Từ 5.0 đến 15.0 51 – 80 1.4 – 1.6 3 – 4 1.5 – 2.0
Trên 15.0 81 đến thu hoạch 1.8 – 2.2 3 1.5

Kết luận

Hiểu rõ nuôi tôm cho ăn gì và quản lý quy trình cho ăn một cách khoa học chính là chìa khóa vàng giúp bà con làm chủ vụ nuôi thành công. Một chế độ dinh dưỡng cân đối giữa protein, chất béo, khoáng chất kết hợp với việc kiểm soát lượng thức ăn qua nhá sẽ giúp tôm lớn nhanh, đạt kích cỡ đồng đều và giảm thiểu rủi ro dịch bệnh. Nông nghiệp Ecotech luôn đồng hành cùng bà con bằng những giải pháp sinh học tiên tiến, giúp tối ưu hóa hệ số chuyển đổi thức ăn và hướng tới một ngành nuôi tôm bền vững, an toàn và đạt giá trị kinh tế cao nhất.

Bạn đọc tham khảo thêm

Thông tin liên hệ Công ty TNHH Nông nghiệp Ecotech:

Đăng Ký Tư Vấn



    Đăng ký nhận mã giảm 33%