Cách trồng dưa hấu đúng kỹ thuật, trái to ngọt, năng suất cao

Cách trồng dưa hấu là chủ đề được nhiều nhà vườn, hộ nông dân và người mới làm nông nghiệp quan tâm vì dưa hấu là cây ngắn ngày, dễ tiêu thụ, có giá trị thương mại cao nhưng cũng rất nhạy cảm với thời tiết, nước tưới, sâu bệnh và kỹ thuật chăm sóc. Nếu làm đúng quy trình, cây có thể cho thu hoạch sau khoảng 70–90 ngày tùy giống, thời vụ và điều kiện canh tác. Ngược lại, chỉ cần sai ở khâu chọn đất, lên luống, tưới nước hoặc thụ phấn, ruộng dưa có thể bị nứt trái, rỗng ruột, vàng lá, chết dây hoặc giảm độ ngọt rõ rệt.Theo số liệu sản xuất nông nghiệp quốc tế, sản lượng dưa hấu toàn cầu năm 2023 đạt khoảng 104,9 triệu tấn, cho thấy đây là một trong những nhóm trái cây có sản lượng lớn và nhu cầu tiêu thụ ổn định. Tại Việt Nam, dưa hấu được trồng nhiều ở miền Trung, Tây Nam Bộ, Đông Nam Bộ và một số tỉnh phía Bắc trong vụ xuân hè. Với kinh nghiệm thực tế từ Nông nghiệp Ecotech, muốn trồng dưa hấu hiệu quả cần nhìn cây dưa như một hệ thống: giống tốt, đất khỏe, nước hợp lý, dinh dưỡng cân đối, phòng bệnh sớm và thu hoạch đúng độ chín.

Đặc điểm sinh trưởng của cây dưa hấu

Dưa hấu là cây ưa nắng, cần nhiệt độ ổn định

Dưa hấu thuộc họ bầu bí, là cây thân bò, rễ phát triển khá mạnh nhưng lại kém chịu úng. Cây sinh trưởng tốt trong điều kiện nhiều ánh sáng, nền nhiệt ấm và đất thoát nước tốt. Nhiệt độ thích hợp cho cây phát triển thường nằm trong khoảng 25–35 độ C. Hạt dưa hấu nảy mầm tốt khi nhiệt độ đất đạt khoảng 20–35 độ C; nếu đất quá lạnh, hạt nảy mầm chậm, cây con yếu và dễ bị nấm gây thối gốc.

Ánh sáng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng quang hợp, phân hóa hoa, đậu trái và tích lũy đường trong quả. Ruộng dưa bị che bóng, trồng quá dày hoặc dây lá rậm rạp thường cho trái nhỏ, vỏ dày, ruột nhạt màu và độ ngọt thấp. Vì vậy, một trong những nguyên tắc quan trọng của cách trồng dưa hấu là bố trí mật độ hợp lý, tỉa nhánh đúng thời điểm và giữ ruộng thông thoáng từ giai đoạn bò dây đến nuôi trái.

Thời gian sinh trưởng và các giai đoạn quan trọng

Thời gian từ gieo đến thu hoạch của dưa hấu thường dao động 70–90 ngày với nhiều giống thương phẩm phổ biến, trong khi một số giống dài ngày hoặc điều kiện thời tiết bất lợi có thể kéo dài hơn. Về kỹ thuật, có thể chia quá trình sinh trưởng thành 5 giai đoạn: nảy mầm và cây con, hồi xanh sau trồng, phát triển thân lá, ra hoa đậu trái, nuôi trái và chín. Mỗi giai đoạn cần cách tưới, bón phân và quản lý sâu bệnh khác nhau.

Giai đoạn cây con quyết định độ đồng đều của ruộng. Giai đoạn ra hoa quyết định tỷ lệ đậu trái. Giai đoạn nuôi trái quyết định trọng lượng, mẫu mã, độ đặc ruột và độ ngọt. Nhiều ruộng dưa thất bại không phải vì giống kém mà do chăm sóc không đúng nhịp sinh lý: bón quá nhiều đạm trước ra hoa làm cây tốt lá nhưng khó đậu trái, tưới thất thường khi trái lớn làm nứt vỏ, hoặc để quá nhiều trái trên một dây khiến trái nhỏ và chất lượng không đồng đều.

Chọn thời vụ trồng dưa hấu phù hợp từng vùng

Thời vụ ở miền Bắc

Ở miền Bắc, vụ xuân hè thường được xem là vụ chính do thời tiết sau rét ấm dần, thuận lợi cho cây dưa hấu phát triển. Nhà vườn thường gieo hạt vào cuối tháng 2, trồng cây con khoảng đầu đến giữa tháng 3 và thu hoạch vào cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6 tùy giống. Vụ này cây có điều kiện nắng ấm, nhưng cần chú ý mưa lớn cuối vụ, đặc biệt các đợt mưa gây úng rãnh làm thối rễ, nứt trái hoặc lây lan bệnh héo rũ.

Vụ hè ở miền Bắc có thể trồng sau khi thu hoạch lúa đông xuân sớm, nhưng rủi ro cao hơn do nắng nóng, mưa giông và áp lực sâu bệnh lớn. Nếu trồng vụ hè, đất phải thoát nước tốt, luống cao, rãnh sâu và nên ưu tiên giống ngắn ngày, vỏ cứng, chống chịu khá. Với hộ mới trồng, không nên mở rộng diện tích ngay trong vụ hè mà nên thử nghiệm quy mô nhỏ để kiểm soát kỹ thuật.

Thời vụ ở miền Trung và miền Nam

Ở miền Trung và miền Nam, dưa hấu có thể trồng nhiều vụ trong năm, nhưng phổ biến nhất là vụ sớm, vụ chính phục vụ Tết và vụ sau Tết trên đất lúa. Vụ sớm thường gieo trồng khoảng tháng 10, thu cuối tháng 12; vụ chính gieo trồng tháng 11 để thu hoạch vào dịp Tết Nguyên đán; vụ sau Tết thường trồng trên các chân đất sau lúa tại An Giang, Kiên Giang, Đồng Tháp và một số vùng miền Trung có điều kiện tưới tiêu chủ động.

Trong điều kiện biến động thời tiết, nguyên tắc chọn thời vụ không nên chỉ dựa vào lịch truyền thống mà phải theo dõi mưa, nhiệt độ, nguồn nước và khả năng tiêu thụ. Trồng dưa Tết có giá bán hấp dẫn nhưng áp lực kỹ thuật cao vì thời điểm thu hoạch cần chính xác. Nếu trễ vài ngày có thể mất giá, nếu thu sớm trái chưa đủ độ chín và độ ngọt. Nông nghiệp Ecotech khuyến nghị nhà vườn nên tính ngược từ thời điểm bán dự kiến, cộng thêm 5–7 ngày dự phòng cho thời tiết xấu.

Chọn giống dưa hấu: nền tảng quyết định năng suất và chất lượng

Tiêu chí chọn giống

Giống là yếu tố đầu tiên ảnh hưởng đến năng suất, khả năng chống chịu, thời gian thu hoạch, trọng lượng trái và thị hiếu thị trường. Một giống dưa tốt cần có tỷ lệ nảy mầm cao, cây sinh trưởng khỏe, hoa cái ra đều, vỏ trái phù hợp vận chuyển, ruột đỏ đẹp, độ ngọt cao và ít bị nứt trái. Với sản xuất hàng hóa, nên dùng hạt giống có nguồn gốc rõ ràng, bao bì còn hạn sử dụng, tỷ lệ nảy mầm thường đạt từ 85% trở lên đối với lô giống thương mại chất lượng.

Khi chọn giống, người trồng không nên chỉ nhìn vào quảng cáo năng suất mà cần xét điều kiện ruộng của mình. Đất cát pha, thoát nước nhanh nên chọn giống có bộ rễ khỏe, chịu khô tương đối. Đất thịt nhẹ hoặc đất sau lúa cần giống chống chịu bệnh rễ và héo dây tốt hơn. Nếu bán chợ gần, có thể chọn giống trái lớn, vỏ mỏng, ruột đỏ. Nếu vận chuyển xa, cần ưu tiên giống vỏ cứng, ít nứt, chịu xếp dỡ tốt.

Dưa có hạt và dưa không hạt

Dưa có hạt dễ trồng hơn, chi phí giống thấp hơn và phù hợp với nhiều vùng sản xuất. Dưa không hạt có giá bán cao hơn nhưng kỹ thuật phức tạp hơn, thường cần bố trí cây thụ phấn cùng ruộng vì dưa không hạt vẫn cần phấn để kích thích đậu trái. Tỷ lệ cây thụ phấn có thể bố trí khoảng 20–30% tùy giống và khuyến cáo của đơn vị cung cấp hạt. Nếu thiếu cây thụ phấn hoặc thiếu ong, tỷ lệ đậu trái thấp, trái méo và kích thước không đồng đều.

Với hộ mới trồng, Nông nghiệp Ecotech khuyến nghị bắt đầu bằng giống dưa có hạt, thời gian sinh trưởng ngắn, chống chịu khá, dễ tiêu thụ tại địa phương. Sau 1–2 vụ đã nắm được kỹ thuật tưới, tỉa dây, tuyển trái và phòng bệnh, có thể chuyển một phần diện tích sang dưa không hạt hoặc dưa chất lượng cao. Cách làm này giảm rủi ro tài chính và giúp người trồng tích lũy kinh nghiệm thực tế trên chính đồng ruộng của mình.

Chuẩn bị đất trồng dưa hấu đúng kỹ thuật

Chọn đất và xử lý đất

Đất trồng dưa hấu tốt nhất là đất tơi xốp, giàu hữu cơ, thoát nước nhanh, pH khoảng 6,0–7,0. Dưa hấu không thích đất chua nặng, đất bí chặt hoặc đất thường xuyên đọng nước. Nếu trồng trên đất sau lúa, cần cày phơi ải, làm rãnh thoát nước kỹ và xử lý tàn dư cây trồng trước khi xuống giống. Đất đã trồng liên tục cây họ bầu bí như dưa leo, bí đỏ, khổ qua, bầu, mướp trong nhiều vụ liên tiếp có nguy cơ tích lũy nấm bệnh cao, đặc biệt là héo rũ và thối rễ.

Luân canh là biện pháp quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ. Đất trồng dưa nên luân canh với lúa, bắp, đậu hoặc các cây không cùng họ bầu bí. Nếu ruộng từng bị héo rũ nặng, nên ngưng trồng dưa ít nhất 1–2 vụ, kết hợp bón vôi, tăng hữu cơ hoai mục và dùng chế phẩm sinh học chứa vi sinh vật có lợi để phục hồi đất. Làm đất tốt không chỉ giúp rễ phát triển mà còn giảm chi phí thuốc bảo vệ thực vật về sau.

Lên luống, làm rãnh và phủ màng

Luống trồng dưa hấu cần cao, mặt luống bằng hoặc hơi khum, rãnh đủ sâu để thoát nước khi mưa. Với luống đơn, mặt luống thường rộng khoảng 2,5–3 m; với luống đôi có thể rộng 4,5–6 m tùy cách bố trí dây. Rãnh nên rộng khoảng 30 cm, sâu 25 cm hoặc sâu hơn ở vùng mưa nhiều. Hướng luống đông – tây thường giúp cây nhận ánh sáng đều hơn, hạn chế tình trạng một bên dây phát triển quá mạnh.

Phủ màng nông nghiệp giúp giữ ẩm, hạn chế cỏ dại, giảm bắn đất lên lá khi mưa và làm trái sạch hơn. Với ruộng phủ màng, cần lắp hệ thống tưới hoặc bố trí rãnh tưới hợp lý trước khi phủ. Khi đục lỗ trồng cây, không nên khoét quá rộng vì cỏ sẽ mọc cạnh gốc và hơi nước bốc thoát nhanh. Ở vùng nắng nóng, cần chú ý nhiệt độ dưới màng phủ; nếu đất quá khô, rễ non dễ bị sốc sau trồng.

Gieo hạt và ươm cây con

Xử lý hạt giống trước khi gieo

Hạt dưa hấu có vỏ khá cứng nên nhiều nhà vườn thường ngâm ủ trước khi gieo để hạt nảy mầm đồng đều. Có thể ngâm hạt trong nước ấm khoảng 2 sôi 3 lạnh trong 3–4 giờ, sau đó rửa sạch nhớt, ủ trong khăn ẩm ở nơi ấm. Khi hạt nứt nanh thì gieo vào bầu. Không nên để mầm quá dài mới gieo vì dễ gãy rễ mầm, cây mọc yếu và không đều.

Bầu ươm nên dùng giá thể tơi xốp, sạch bệnh, gồm đất mịn, phân hữu cơ hoai mục và vật liệu tạo xốp như trấu hun hoặc xơ dừa đã xử lý. Gieo mỗi bầu một hạt, đặt hạt nằm ngang hoặc đầu rễ hướng xuống, phủ lớp giá thể mỏng 1–1,5 cm. Sau gieo cần tưới phun sương giữ ẩm, tránh tưới mạnh làm trồi hạt. Vườn ươm phải có mái che mưa lớn nhưng vẫn đủ ánh sáng để cây cứng cáp.

Tiêu chuẩn cây con đem trồng

Cây con đạt tiêu chuẩn thường có 2–3 lá thật, thân mập, lá xanh, rễ trắng, không bị thối cổ rễ, không dị dạng và không nhiễm sâu bệnh. Thời gian ươm phổ biến khoảng 10–15 ngày tùy nhiệt độ và giống. Không nên để cây trong bầu quá lâu vì rễ xoắn, cây già, sau trồng chậm hồi xanh. Trước khi đưa ra ruộng, nên giảm tưới 1–2 ngày để cây cứng, nhưng không để bầu khô héo.

Khi trồng, đặt bầu ngang mặt luống, không vùi cổ rễ quá sâu. Sau trồng cần tưới nhẹ quanh gốc để đất ôm bầu. Nếu thời tiết nắng gắt, nên trồng vào chiều mát và che tạm 1–2 ngày đầu. Với ruộng lớn, cần trồng dặm sớm trong 3–5 ngày sau trồng để cây đồng lứa, thuận tiện chăm sóc, thụ phấn và thu hoạch cùng thời điểm.

Mật độ và khoảng cách trồng dưa hấu

Mật độ trồng phổ biến

Mật độ trồng dưa hấu phụ thuộc giống, độ phì đất, mùa vụ, cách để dây và mục tiêu kích cỡ trái. Trong sản xuất thương phẩm, mật độ thường dao động khoảng 6.500–10.000 cây/ha. Trồng thưa giúp trái to, dây thông thoáng, ít bệnh hơn nhưng tổng số trái trên diện tích có thể giảm. Trồng dày giúp tăng số cây nhưng nếu chăm sóc không tốt sẽ làm trái nhỏ, sâu bệnh nhiều và độ ngọt không ổn định.

Khoảng cách tham khảo có thể là hàng cách hàng 2,5–3 m, cây cách cây 40–60 cm đối với luống đơn, hoặc điều chỉnh theo giống và cách bò dây. Một số mô hình thâm canh dùng khoảng cách hẹp hơn nhưng phải kiểm soát tỉa nhánh, dinh dưỡng và nước rất chặt. Với người mới, không nên trồng quá dày vì ruộng rậm sẽ khó phát hiện bệnh, khó thụ phấn bổ sung và dễ phát sinh nấm trong mùa mưa.

Kỹ thuật chăm sóc dưa hấu sau trồng

Tưới nước đúng giai đoạn

Dưa hấu cần nước nhưng rất sợ úng. Giai đoạn mới trồng cần giữ ẩm đều để cây hồi xanh. Giai đoạn phát triển thân lá cần đủ nước để dây bò nhanh, bộ lá khỏe. Giai đoạn ra hoa đậu trái cần tưới ổn định, tránh lúc khô lúc ướt làm rụng hoa, kém đậu trái. Khi trái bắt đầu lớn nhanh, nhu cầu nước tăng mạnh; nếu thiếu nước, trái chậm lớn, ruột xốp và dễ bị méo.

Tuy nhiên, khoảng 7–10 ngày trước thu hoạch nên giảm tưới, đặc biệt trên đất nặng hoặc khi gặp mưa. Tưới quá nhiều cuối vụ có thể làm giảm độ ngọt, tăng nguy cơ nứt trái và làm vỏ mềm. Tưới nhỏ giọt là phương pháp tốt vì cung cấp nước đều, hạn chế ướt lá và có thể kết hợp bón phân qua nước. Nếu tưới rãnh, chỉ nên cho nước vào rãnh vừa đủ thấm, không để nước ngập lâu quanh gốc.

Bón phân cân đối

Dưa hấu cần dinh dưỡng khá cao, nhất là kali trong giai đoạn nuôi trái. Công thức phân cụ thể phải dựa vào độ phì đất, giống, mùa vụ và năng suất mục tiêu. Về nguyên tắc, bón lót cần có phân hữu cơ hoai mục, lân và một phần đạm, kali. Bón thúc chia theo giai đoạn: sau trồng 7–10 ngày để kích rễ và hồi xanh; trước bò dây để phát triển thân lá; trước ra hoa để cây đủ lực đậu trái; sau đậu trái để nuôi trái và tăng chất lượng.

Sai lầm thường gặp là bón quá nhiều đạm, làm cây xanh tốt nhưng mềm, dễ bệnh, ra hoa cái ít và trái nhạt. Kali giúp vận chuyển đường, làm ruột chắc, màu đẹp và tăng độ ngọt, nhưng cũng không nên bón dồn một lần. Canxi và bo rất cần cho giai đoạn ra hoa, đậu trái, hạn chế nứt trái và dị dạng. Magie giúp lá xanh bền, tăng quang hợp. Nông nghiệp Ecotech khuyến nghị ưu tiên chiến lược “đất khỏe trước, phân khoáng sau”, nghĩa là tăng hữu cơ, vi sinh và bón khoáng theo nhu cầu từng giai đoạn.

Tỉa nhánh, sửa dây và tuyển trái

Khi cây bắt đầu ngả ngọn và bò dây, cần sửa dây theo cùng một hướng để ruộng thông thoáng, dễ chăm sóc. Tùy mật độ, mỗi cây có thể để 1–2 dây chính. Nếu mật độ trên 10.000 cây/ha, thường chỉ nên để 1 nhánh khỏe; nếu mật độ thấp hơn có thể để 2 nhánh để tăng khả năng mang trái. Các nhánh yếu, nhánh mọc sát gốc hoặc nhánh bị bệnh nên tỉa bỏ sớm để cây tập trung dinh dưỡng.

Tuyển trái là khâu quyết định chất lượng thương phẩm. Mỗi cây thường chỉ nên để 1 trái chính đối với mục tiêu trái lớn, hoặc 1–2 trái với giống nhỏ và điều kiện dinh dưỡng tốt. Nên chọn trái ở vị trí hoa cái từ đốt thứ 12–18 trên dây, cuống khỏe, trái tròn đều, không méo, không sâu bệnh. Sau khi tuyển trái, các trái phụ cần loại bỏ để dinh dưỡng tập trung. Khi trái lớn bằng nắm tay, có thể kê trái bằng rơm, xốp hoặc vật liệu sạch để hạn chế thối đáy và nám vỏ.

Thụ phấn cho dưa hấu để tăng tỷ lệ đậu trái

Nhận biết hoa đực và hoa cái

Hoa dưa hấu gồm hoa đực và hoa cái. Hoa đực thường có cuống nhỏ, không có bầu trái phía sau. Hoa cái có bầu nhỏ giống quả dưa mini ngay dưới cánh hoa. Cây thường ra hoa đực trước, sau đó mới ra hoa cái. Nếu cây thiếu nắng, thừa đạm hoặc thời tiết mưa kéo dài, số hoa cái có thể giảm và tỷ lệ đậu trái thấp. Vì vậy, quản lý dinh dưỡng và ánh sáng trước khi ra hoa rất quan trọng.

Ong và côn trùng có ích là lực lượng thụ phấn tự nhiên. Trong thời gian ra hoa, nên hạn chế phun thuốc bảo vệ thực vật vào buổi sáng vì đây là thời điểm ong hoạt động mạnh. Nếu bắt buộc phun, nên phun chiều mát và chọn hoạt chất ít ảnh hưởng đến thiên địch. Ruộng dưa không có ong, gặp mưa hoặc trồng trong khu vực ít côn trùng thường cần thụ phấn bổ sung bằng tay.

Cách thụ phấn bằng tay

Thụ phấn bằng tay nên thực hiện vào buổi sáng, tốt nhất từ 6–9 giờ khi hoa mới nở, phấn còn tươi và đầu nhụy hoa cái tiếp nhận tốt. Chọn hoa đực khỏe, mới nở, bỏ cánh hoa rồi quét nhẹ nhị đực lên đầu nhụy hoa cái. Mỗi hoa đực có thể thụ cho 1–2 hoa cái tùy lượng phấn. Sau thụ phấn, có thể đánh dấu ngày để tính tuổi trái và chọn thời điểm thu hoạch.

Không nên thụ phấn khi hoa ướt mưa hoặc trời quá nóng vì tỷ lệ đậu thấp. Nếu sau 2–3 ngày bầu trái lớn nhanh, cuống xanh và trái không teo là đã đậu. Nếu bầu vàng, mềm, teo lại thì thụ phấn thất bại hoặc cây không đủ sức nuôi. Trong sản xuất hàng hóa, việc thụ phấn đồng loạt giúp trái cùng tuổi, dễ chăm sóc và thu hoạch tập trung, đặc biệt quan trọng với vụ dưa Tết.

Phòng trừ sâu bệnh hại thường gặp trên dưa hấu

Các bệnh phổ biến

Dưa hấu thường gặp các bệnh như héo rũ, thối gốc, nứt thân chảy nhựa, sương mai, phấn trắng, thán thư và virus xoăn lá. Bệnh héo rũ và thối gốc thường liên quan đến đất nhiễm nấm, thoát nước kém hoặc trồng liên tục cây họ bầu bí. Bệnh lá như sương mai, phấn trắng, thán thư phát triển mạnh khi ẩm độ cao, ruộng rậm, mưa nhiều hoặc tưới làm ướt lá vào chiều tối.

Phòng bệnh luôn hiệu quả hơn trị bệnh. Biện pháp nền tảng gồm luân canh, xử lý đất, dùng giống sạch bệnh, lên luống cao, không trồng quá dày, tỉa lá già sát gốc và thoát nước nhanh sau mưa. Khi phát hiện cây bệnh nặng, nên nhổ bỏ và đưa ra khỏi ruộng, không vứt xuống rãnh. Dụng cụ cắt tỉa cần vệ sinh để hạn chế lây lan mầm bệnh từ cây này sang cây khác.

Sâu hại và côn trùng môi giới

Sâu hại trên dưa hấu gồm bọ trĩ, rầy mềm, ruồi đục lá, sâu xanh, sâu ăn lá, nhện đỏ và bọ phấn. Trong đó, bọ trĩ, rầy mềm và bọ phấn nguy hiểm vì vừa chích hút làm cây suy yếu vừa có thể truyền bệnh virus. Triệu chứng thường thấy là lá xoăn, đọt chùn, cây lùn, hoa kém phát triển và trái méo. Khi cây đã nhiễm virus nặng, gần như không thể phục hồi năng suất như ban đầu.

Quản lý sâu hại nên theo hướng tổng hợp: vệ sinh cỏ dại quanh ruộng, dùng bẫy dính vàng để theo dõi côn trùng chích hút, bảo vệ thiên địch, phun phòng đúng ngưỡng và luân phiên hoạt chất để tránh kháng thuốc. Không nên phun thuốc tràn lan theo lịch cố định mà không kiểm tra ruộng. Cách làm đó vừa tăng chi phí, vừa phá vỡ cân bằng sinh thái và có thể làm dư lượng thuốc vượt mức an toàn.

Dấu hiệu dưa hấu chín và kỹ thuật thu hoạch

Nhận biết dưa hấu chín

Dưa hấu thường thu hoạch sau thụ phấn khoảng 28–35 ngày tùy giống và thời tiết. Dấu hiệu chín gồm tua cuốn gần cuống trái khô, vỏ trái lên phấn, màu vỏ bóng mờ hơn, phần tiếp xúc đất chuyển vàng kem, gõ nghe âm đục chắc và cuống trái hơi co lại. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào một dấu hiệu duy nhất vì mỗi giống có biểu hiện khác nhau.

Cách chính xác hơn là ghi ngày thụ phấn và theo dõi mẫu trái đại diện. Với ruộng bán thương lái, nên thống nhất tiêu chuẩn thu trước khi cắt. Trái thu quá non có ruột nhạt, độ ngọt thấp, hạt chưa già; trái quá già dễ bở ruột, giảm khả năng vận chuyển và bảo quản. Vụ nắng trái có thể chín nhanh hơn, vụ lạnh hoặc thiếu nắng thời gian chín kéo dài hơn.

Thu hoạch và bảo quản sau thu

Khi thu hoạch, dùng dao sắc cắt cuống, chừa cuống 3–5 cm để trái đẹp và giảm tổn thương. Không nên giật hoặc vặn trái làm nứt cuống, tạo cửa ngõ cho vi sinh vật xâm nhập. Thu vào sáng mát hoặc chiều mát, tránh thu giữa trưa nắng gắt vì trái nóng, dễ mất nước và giảm chất lượng bảo quản. Sau cắt, cần đặt trái nhẹ nhàng, tránh ném hoặc chất quá cao.

Dưa hấu nên được phân loại ngay tại ruộng theo trọng lượng, hình dạng, màu vỏ, độ đồng đều và tình trạng sâu bệnh. Trái nứt, méo, nám nặng hoặc nghi thối cần tách riêng. Khi vận chuyển xa, nên lót rơm, giấy hoặc vật liệu mềm để hạn chế va đập. Bảo quản nơi thoáng mát, tránh nắng trực tiếp và tránh để trái tiếp xúc nền ẩm lâu ngày.

Kết luận

Cách trồng dưa hấu hiệu quả bắt đầu từ việc hiểu đúng đặc tính cây dưa: ưa nắng, cần đất thoát nước, nhạy cảm với úng, cần dinh dưỡng cân đối và phụ thuộc lớn vào kỹ thuật thụ phấn, tuyển trái. Một ruộng dưa đạt năng suất cao không chỉ nhờ giống tốt mà còn nhờ sự đồng bộ giữa thời vụ, làm đất, mật độ, tưới nước, bón phân, phòng bệnh và thu hoạch. Trong đó, các giai đoạn cây con, ra hoa đậu trái và nuôi trái là ba thời điểm cần quản lý chặt nhất.

Với định hướng canh tác bền vững, Nông nghiệp Ecotech khuyến nghị người trồng ưu tiên đất khỏe, luân canh hợp lý, giảm lạm dụng thuốc, tăng hữu cơ và theo dõi ruộng hằng ngày. Dưa hấu là cây ngắn ngày, có khả năng tạo thu nhập tốt, nhưng chỉ thật sự cho lợi nhuận ổn định khi người trồng làm đúng kỹ thuật và kiểm soát rủi ro từ đầu vụ. Nếu thực hiện bài bản, cây dưa không chỉ cho trái to, ruột đỏ, vị ngọt mà còn giúp nhà vườn nâng chất lượng nông sản và xây dựng uy tín lâu dài trên thị trường.

Bạn đọc tham khảo thêm

Đăng Ký Tư Vấn